Twee weken die naast elkaar lopen — en de dagcombinatie die daaruit volgt: je weton.
In de Javaanse kalender lopen twee weken tegelijk: de week van zeven dagen die wij kennen, en de pasaran, de marktweek van vijf. Elke dag heeft dus twee namen. Samen vormen ze je weton.
Omdat vijf en zeven pas na vijfendertig dagen weer samenvallen, keert jouw combinatie elke vijfendertig dagen terug. Die terugkeer heet de wetonan, en voor veel Javaanse families is dat een dag om bij stil te staan.
Elke pasaran hoort bij een windrichting en een kleur — keblat papat lima pancer: vier richtingen, de vijfde in het midden. En bij een getal, de neptu.
| Pasaran | Neptu | Richting | Kleur |
|---|---|---|---|
| Legi | 5 | oost (wetan) | wit |
| Pahing | 9 | zuid (kidul) | rood |
| Pon | 7 | west (kulon) | geel |
| Wage | 4 | noord (lor) | zwart |
| Kliwon | 8 | midden (tengah) | veelkleurig |
| Dag | Javaanse naam | Neptu | In het Nederlands |
|---|---|---|---|
| Minggu | Radite | 5 | zondag |
| Senin | Soma | 4 | maandag |
| Selasa | Anggara | 3 | dinsdag |
| Rabu | Buda | 7 | woensdag |
| Kamis | Respati | 8 | donderdag |
| Jumat | Sukra | 6 | vrijdag |
| Sabtu | Tumpak | 9 | zaterdag |
De neptu van een dag is de som van de twee getallen. Een voorbeeld dat iedereen kan nazoeken: 17 augustus 1945, de dag van de Proklamasi, wasJumat Legi. Jumat is 6 en Legi is 5, dus de neptu is 11.
Nog twee, met dezelfde telling: Soekarno werd geboren op 6 juni 1901, Kamis Pon. Soeharto op 8 juni 1921, Rabu Kliwon. Allebei neptu 15.
Dit is het stuk dat vaak misgaat. Een Javaanse dag begint niet om middernacht maar bij zonsondergang. Wie op donderdagavond ná zonsondergang geboren is, heeft dus de weton van vrijdag — malam Jumat. In Nederland gaat de zon tussen ongeveer 16.30 en 22.00 onder, afhankelijk van het seizoen, dus een vaste grens van zes uur klopt hier niet.
En als je je weton kent: op wat kun je met je weton doen staat waarvoor er in de Javaanse traditie mee gerekend wordt — een dag kiezen, je selapanan elke 35 dagen, en twee wetons bij elkaar.
Je weton is de combinatie van de gewone weekdag en de pasaran-dag waarop je geboren bent, bijvoorbeeld Jumat Legi. Omdat de week van zeven en de week van vijf naast elkaar lopen, keert die combinatie elke 35 dagen terug. Die terugkeer heet de wetonan.
Legi, Pahing, Pon, Wage en Kliwon. Samen vormen ze de pasaran, de Javaanse marktweek van vijf dagen, die naast de gewone week van zeven dagen doorloopt.
Elke weekdag en elke pasaran heeft een eigen getal. De neptu van een dag is de som van die twee. 17 augustus 1945 was Jumat Legi: Jumat is 6 en Legi is 5, dus de neptu is 11.
Bij zonsondergang, niet om middernacht. Wie op donderdagavond na zonsondergang geboren is, heeft daarom de weton van vrijdag — malam Jumat. Onze rekenaar gebruikt de echte zonsondergang op je geboorteplaats, omdat die in Nederland tussen ongeveer 16.30 en 22.00 ligt.
Dat kan op stichtinggemarasa.com: vul je geboortedatum, -tijd en -plaats in en je ziet direct je dag, pasaran en neptu.
Ja. Op Pananggalan Jawa 2027 staat bij elke dag de weton, met de Javaanse maandnamen en de feestdagen. Achterin staat uitgelegd hoe de telling werkt.
Wij geven elk jaar een Javaanse kalender uit. Bij elke dag staat de weton, met de Javaanse maandnamen en de feestdagen, en achterin staat uitgelegd hoe de telling werkt. Wat we eraan overhouden gaat naar het doorgeven van de Javaanse cultuur.